mihai.punt.nl
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
    test
     
    Moraal is langer en beter leven

    Moraal is langer en beter leven


    Moraal is niets meer of minder dan bestrijding van hypocrisie met het doel om ieders leven langer en beter te maken. Dit wil ik hieronder betuigen naar aanleiding van de misvattingen over mijn laatste blog over de taartverdeelprocedure. Dit betoog zal twee delen bevatten.
    (1) Eerst zal ik aantonen dat moraal een bepaalde wijsheid is, die ontstaat uit het dierlijke van de menselijke natuur, uit het overlevingsinstinct. Deze wijsheid heeft slechts als doel om ons leven - van iedereen - langer en beter te maken.
    (2) Daarna wil ik taartverdeelprocedure opnieuw uitleggen, aan de hand van de nieuwe inzichten over het doel van de moraal.

     
    Moraal als onderdeel van het overlevingsinstinct
    Er is niets kwaadaardig aan een moord op zich. Er is niets nobels aan altruïsme op zich. Deze (im)morele handelingen krijgen hun waarde pas op het moment dat we een overlevingsinstinct hebben en intuïtie - of wijsheid - dat we door ons moreel te gedragen, langer en beter zullen leven.

    Stel je voor dat ik Jantje met een lekkere banaan zie en een supergeil superneukbaar wijfje. Ik zou misschien de neiging hebben om Jantje te vermoorden om zijn banaan en zijn wijfje te pakken. Deze neiging heb ik omdat ik bepaalde dierlijke instincten heb, die mijn overleving zo lang en plezierig mogelijk willen maken. Dus dit is mijn eerste premisse:

    De mens heeft een overlevingsinstinct, dat resulteert in de neiging tot handelingen bedoeld om iemands leven zo lang en plezierig mogelijk te maken.

    Maar mijn intuïtie, mijn wijsheid, of de intuïtie en de wijsheid van anderen die de moraal hebben ontwikkeld is het volgende: Ik kan nu Jantje vermoorden, maar als ik dat doe, dient dat als voorbeeld voor iedereen. Stel dat iedereen gaat moorden om zijn eigen leven langer en plezieriger te maken. Dat betekent dat ik voortdurend op mijn hoede moet zijn om niet vermoord te worden. Ik ben niet de allersterkste mens op aarde en zelfs als ik dat zou zijn, biedt dat geen oplossing. Zelfs de allerzwakste mens op aarde kan een wapen grijpen en mij vermoorden. Een groep mensen kan zich verenigen en mij vermoorden. Ik zou daardoor ongelofelijk veel energie en materiële middelen moeten inzetten om mijzelf te beschermen. En zelfs dat zou mijn angst niet wegnemen. Dus als iedereen zou moorden, liegen, bedriegen, stelen etc. dan zou mijn leven eigenlijk korter en miserabeler zijn dan als ik en de grote meerderheid zich moreel zou gedragen.

    Geen enkel contract, overeenkomst of samenwerking zou mogelijk zijn op deze manier. Geen industrie, geen handel, geen activiteit die mijn leven langer en beter zou maken (zie Thomas Hobbes). Zo komen we bij de tweede premisse:

    Als te veel mensen zich immoreel gedragen wordt ieders leven korter en slechter.

    Dat betekent dat het slimmer is voor mij om Jantje niet te vermoorden en me verder volgens de morele wetten te gedragen. Maar Jantje moet zich ook moreel gedragen. Als Jantje vals gaat spelen, dan werkt dat niet meer. Dat betekent dat moraal een soort samenwerking is tussen mensen met het doel om ieders leven langer en beter te maken.

    Conclusie:
    Moraal is niets anders dan samenwerking terwijl mijn belang in conflict is met jouw belang; samenwerking zou ons beiden in een betere positie brengen dan vals spelen, maar als één van ons vals speelt, terwijl de ander zich wel aan de regels houdt, dan zou dit de valsspeler een groter voordeel geven dan iedere andere mogelijke optie.

    De vraag of jouw (jouw de eerste maal om er nadruk op te leggen, daarna is 'je' genoeg) daad moreel is, ontstaat dus slechts als die daad een andere kan treffen, als het d zijn leven korter of langer, plezieriger of minder plezierig kan maken. Hierbij wil ik de opmerking maken dat plezier niets anders is dan een teken dat we iets doen, of ondergaan, dat ons leven langer zal maken.

    Het maakt niet uit hoe ver de getroffen persoon is. Het is niet van belang of hij geen naaste van je is, of hij van een andere religie, ras, seks, intelligentie, nationaliteit etc. is. We spreken over een (im)morele daad ongeacht wie en waar getroffen zal zijn door onze daad.

    De allergrootste test van je moraal is als je je moreel blijft gedragen, ook als je niet door anderen voor je daden bestraft zal kunnen worden, ook als je machtiger bent dan de anderen.

    De taartverdelingprocedure
    Soms is het niet meteen duidelijk of een daad een morele daad is. Maar de grootste uitdaging komt omdat we onszelf voor de gek houden, vooral als onze belangen op het spel staan. Ons oordeel wordt altijd beïnvloed door onze persoonlijke situatie, door onze positie, door de voordelen of nadelen die we ondervinden. We hebben psychologisch de neiging om onszelf voor te trekken. Dat is echter in strijd met het doel van de moraal. Want moraal belooft om neutraal te zijn, belooft om ieders leven langer en plezieriger te maken, door het onmiddellijke voordeel van de dader op te offeren. Moraal is dus zindelijk worden, het uitstellen van een onmiddellijke behoefte voor een grotere beloning op langere termijn. De vraag is daardoor, gezien dat we een bepaalde blindheid hebben, hoe kunnen we een daad beoordelen of het moreel is? Daarvoor moeten we de taartverdelingprocedure hanteren.

    Om neutraliteit te bereiken moet je je voorstellen dat je een soort rationele geest bent, voordat je geboren bent. Je weet dat je een overlevingsinstinct zal hebben. Je wijsheid zegt dat door je moreel te gedragen een langer en plezieriger leven zal lijden dan dat je je misdadig zou gedragen. Je weet dat de anderen hetzelfde moeten doen. Voordat je geboren bent wil je daardoor samen met de andere geesten een contract afsluiten.

    Jullie bepalen samen welke handelingen moreel of immoreel beschouwd zullen worden. Dat betekent dat je een daad als moreel of immoreel gaat beschouwen ongeacht of jij de dader zal zijn of de getroffene. Om het contract neutraal te maken en moreel, weet je niks van je toekomstige situatie, noch de plek en historisch tijdstip van je geboorte. Misschien zul je als man of als vrouw geboren worden, blank, zwart, geel, christelijk, moslim, jood, boeddhist, humanist, atheïst, communist, anarchist, liberaal, conservatief, rijk, arm, superintelligent, wat minder slim, beroemd kunstenaar, Olympische medaillewinnaar, of totaal zonder talenten, hardwerkend of lui, in Nederland, Ethiopië, China of Saudi-Arabië, gezond of gehandicapt, in een grote familie of een weeskind wordt. Je weet volstrekt niets van de eigenschappen en kwaliteiten die je zult hebben (zie John Rawls).

    In een dergelijke neutrale positie wil je geen risico’s voor je leven nemen, want je leven is te belangrijk voor je om het weg te gooien. Je ging immers de samenwerking van de moraal aan om je leven langer en plezieriger te maken. Je hebt misschien 80% kans om in de Derde Wereld geboren te worden en slechts 20% in het Westen. Je zal een daad daardoor als moreel beschouwen, slechts als diegene die het hardst eronder leidt een langer en beter leven zal hebben dan als de daad niet plaats zou hebben gevonden.

    En als je risico’s wil nemen, dan zouden deze risico’s het algemeen belang moeten dienen, niet het belang van een minderheid. Je wilt slechts het risico nemen om door een 500-kilobom opgeblazen te worden als daardoor je kinderen, je familie of de hele wereld beter zal worden. Je wilt echter niet het risico nemen om door een bom van 500 kg opgeblazen te worden omdat een ander, die sterker is, het op je olie heeft gemunt.

    Om de neutraliteit van een oordeel te garanderen, moet je de taartverdelingprocedure toepassen (zie mijn vorige log). Je mag zelf oordelen of een daad moreel is. Maar de anderen of het toeval zal bepalen in welke rol jij jezelf zult bevinden. Je zou de dader kunnen zijn, of je zou de getroffene kunnen zijn. Als je de daad ook moreel zou vinden in de positie van de getroffene, kun je zeggen dat een daad moreel is.

    Samenvatting
    Moraal ontstaat uit ons overlevingsinstinct in combinatie met de wijsheid dat we langer en gelukkiger leven als we samenwerken, dan als we elkaar tegenwerken. Moraal belooft neutraliteit, belooft dat iedereen door moraal gelijk behandeld zal worden, belooft dat we allemaal langer en gelukkiger zullen leven. Om de neutraliteit van de moraal te garanderen, moeten we vergeten in welke situatie we ons bevinden, wie we zijn. Om een handeling op moraliteit te toetsen passen we de taartverdelingprocedure toe. Iedere willekeurige deelnemer mag beslissen of de daad moreel is, maar de andere deelnemers of het toeval zullen beslissen in welke positie de deelnemers zich zullen bevinden, als daders of getroffenen. Vette pech voor de hypocrieten onder ons.

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Je Punt profiel
    Hou mij op de hoogte
    Ik wil op de hoogte gehouden worden
    Dit is een verplicht veld
    Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl